Aftreden leden studentenraad Open Universiteit: uiteenlopende visies op onderwijs voor volwassenen

30 Sep

images

Het aftreden van de meerderheid van de leden van de studentenraad van de Open Universiteit openbaart langdurige onvrede bij een deel van de studenten van deze instelling.

De Open Universiteit heeft zich vanaf haar oprichting van andere instellingen voor wetenschappelijk onderwijs onderscheiden door het feit dat studenten konden studeren waar en wanneer ze wilden, op elk moment met een studie mochten beginnen en hun studietempo zelf konden bepalen. Deze kenmerken zijn – zeker op het eerste gezicht – ideaal voor de doelgroep van de Open Universiteit. Dit zijn volwassenen die een studie combineren met een baan, een gezin en een sociaal leven. De verschillen tussen deze studenten onderling zijn groter dan die tussen ‘reguliere’ studenten . Dit geldt voor de tijd die ze per week beschikbaar hebben, voor de spreiding van de beschikbare tijd over het jaar, voor de snelheid waarmee ze studeren én voor de kennis en vaardigheden die ze inmiddels hebben verworven.

Onderwijs - volwassen studenten 3

Toch had dit systeem een nadeel. Juist omdat studenten aan de Open Universiteit het zo druk hebben, leidde de afwezigheid van een prikkel om de studie blijvend hoge prioriteit toe te kennen geregeld tot uitstelgedrag. Het staat onomstotelijk vast dat naarmate het studietempo daalt, de kans toeneemt op voortijdig staken van de studie. In tijden van opkomend rendementsdenken bleef dit niet onopgemerkt. Mede onder druk van de politiek werden de principes van het vrije startmoment en de vrije studieduur opgegeven en een vaste doorlooptijd werd de norm. Een deel van de studenten heeft zeker baat bij deze maatregel, wat ook blijkt uit verbeterde rendementscijfers. Voor anderen heeft de Open Universiteit haar aantrekkelijkheid verloren.

Om studenten te motiveren geregeld te studeren, waren er ook andere middelen beschikbaar, die meer recht doen aan de grote verscheidenheid van de studenten aan de Open Universiteit. Daarover aanstonds meer.

Onderwijs - Collegezaal3

Het wo is een schoolvoorbeeld van ontwerp volgens het batch principe

Bij het organiseren van onderwijs kunnen twee fundamenteel verschillende principes worden onderscheiden, ‘batch’ en ‘flow’. Batch komt het meeste voor; het gaat ervan uit dat studenten gelijktijdig deelnemen aan de geplande onderwijsactiviteiten. Studenten worden overwegend als zijnde overeenkomstig beschouwd. In wezen is dit het zelfde principe dat ook voor massaproductie van goederen wordt gehanteerd. Flow betekent dat studenten een gepersonaliseerd programma volgen en dat de tijd die ze nodig hebben om de doelen te bereiken kan verschillen. De verschillen tussen studenten wordt als uitgangspunt genomen. Vrijwel iedereen zal de voordelen van flow inzien, maar zal denken dat de organisatie erg lastig is. Bovendien moet er in het geval van flow een voorziening zijn om studenten te motiveren de beschikbare tijd daadwerkelijk te gebruiken. Bij batch is hiervoor een duidelijke prikkel ingebouwd: Wie niet meekomt blijft zitten.

Ontwerpers van onderwijs staan dus voor twee vragen. Kan (hoger) onderwijs op doelmatige manier volgens het flow principe worden ontworpen en hoe help je studenten om – gegeven de vrijheid van studietempo – zich optimaal voor de studie in te zetten.

Vrijheid van studietempo

Organisatie - autonomie1Een hele reeks instellingen voor afstandsonderwijs in de VS brengt het principe learning outcomes are fixed; time is variable in praktijk. Het gebruik van ICT speelt hierbij een belangrijke rol. In een eerdere blogpost heb ik besproken hoe deze instellingen dit aanpakken. In essentie werken studenten individueel aan een reeks opdrachten met behulp van online beschikbaar gesteld materiaal. Ook de selectie van de opdrachten kan per student verschillen, afhankelijk van reeds aanwezige kennis en vaardigheden. De opdrachten worden becommentarieerd door reviewers (vaak promovendi). Deze ontvangen wekelijks een vastgesteld aantal uitwerkingen. Op basis van hun commentaar maken studenten indien nodig een volgende versie. Het feit dat deze opdrachten verspreid over het hele jaar binnenkomen maakt de taak van een reviewer aantrekkelijker dan die van een docent die in korte tijd honderden identieke opdrachten moet beoordelen.

Optimale inzet van studenten

De Open Universiteit maakte het studenten wel heel verleidelijk om de studie op een laag pitje te zetten ten gunste van andere prioriteiten. Niet alleen was de studieduur flexibel; studenten betalen bovendien voor elke cursus afzonderlijk. Studenten aan de Amerikaanse universiteiten die het studietempo van studenten vrij laten, betalen per semester een vast bedrag volgens de formule learn as much as you can. Dit blijkt een krachtige stimulans om voldoende aandacht aan de studie te besteden. Mentoren helpen daarbij.

De Open Universiteit kan nog steeds kiezen voor flow in plaats van voor batch. Het aanwezige onderwijsmateriaal leent zich hier uitstekend voor. Veel cursussen zijn opgebouwd uit opdrachten die door docenten worden beoordeeld. Niet zij, maar de mentor houdt dan de studievoortgang van studenten bij en kan deze erop aanspreken als het moet.

Volwassenen kunnen alleen gemotiveerd blijven studeren, als de onderwijsinstelling hen in staat stelt een persoonlijke balans te vinden tussen leven, werken en studeren. Bovendien willen zij dat de onderwijsinstelling de inspanning respecteert die het elke week opnieuw inplannen van studietijd kost, ongeacht of het gaat om 5, 10, 15 of meer studie-uren.

Advertenties

2 Reacties to “Aftreden leden studentenraad Open Universiteit: uiteenlopende visies op onderwijs voor volwassenen”

  1. sverjans 30 september 2017 bij 20:23 #

    Herman,
    Mooie blogpost, met een aantal goede inzichten. Wat we nu bij sommige opleidingen van de Open Universiteit zien, is dat onze studenten in sommige periodes van het jaar wel de kans hebben om een groepstempo (batch) te volgen, en in andere periodes niet (liever flow). Zo is het bijvoorbeeld voor leerkrachten die bij ons studeren het vierde kwartiel erg druk op het werk (proefwerken, eindexamen).
    Waar de leden van de studentenraad het vooral ook moeilijk mee hebben, is dat ze niet gehoord worden. De herontwerpers van ons onderwijs menen dat ze de wijsheid in pacht hebben, en dreigen op die manier heel veel goodwill te verliezen bij onze belangrijkste belanghebbenden.
    Groet,
    Steven

  2. Nico Steenstra MSc. 1 oktober 2017 bij 16:11 #

    Onderwijs voor volwassenen bestaat in vele vormen. De OU heeft besloten om meer nadruk te leggen op de Bachelor en Masteropleidingen en minder op de “verkoop” van losse cursussen. Hierbij is een “temposysteem” geïntroduceerd met als doel studierendementen te verbeteren en studies efficiënter te kunnen organiseren. Tijdens de studie Managementwetenschappen wordt de studenten meermaals voorgehouden: “no big life events”. Nu kun je niet alle gebeurtenissen voorspellen maar wel je eigen prioriteiten stellen. Voor studenten die hier moeite mee hebben bestaat nog steeds de mogelijkheid om bij de OU losse cursussen te volgen. Overigens heeft de OU met de introductie van het nieuwe digitale studieplatform yOUlearn al een grote stap voorwaarts gemaakt waardoor studenten binnen een kwartiel enige vrijheid hebben in studietempo. Voor studenten die geconfronteerd worden met onverwachte life events zijn individuele oplossingen mogelijk, er zijn meerdere herkansingsmogelijkheden voor tentamens, en wil je een jaar langer doen over je afstudeeronderzoek dan betaal je gewoon een jaar extra collegegeld.Ook bij individualisering van studiepaden, zoals door Prof. Van den Bosch aangeduid, blijft het net als bij een “gewone universiteit” belangrijk voor studenten om te proberen binnen de nominale studieduur het diploma te behalen. Uiteindelijk wordt het grootste gedeelte van de studie betaald uit gelden die de belastingbetaler opbrengt. Dat het ministerie van OCW universiteiten en studenten wil prikkelen om hier efficiënt mee om te gaan lijkt daarmee op zijn plaats. Ook een heroriëntatie van het aantal OU-vestigingen past niet alleen bij een efficiënte bedrijfsvoering maar ook bij de verdere digitalisering van HBO- en WO-(afstands) onderwijs.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: